Wypoczynek i Wakacje na Mazurach

Tuż przy Mazurach – Zamek Krzyżacki w Malborku

Zamek Malbork Zakonu NMP Domu Niemieckiego w Jerozolimie w 1997 roku został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO jako unikatowe dzieło architektoniczne. Był stolicą państwa zakonnego, które powstało bez długiego procesu społecznej ewolucji. Zbudowano go na wyludnionych terenach, stosując wzorcowe rozwiązania gospodarcze i organizacyjne.

Wiosną 1230 roku pierwsi rycerze teutońscy, w Polsce zwani Krzyżakami, przybyli nad Wisłę i osiedli na Ziemi Chełmińskiej, danej im w lenno przez księcia Konrada I Mazowieckiego. Rozgromili pogańskie plemiona pruskie, z którymi książęta polscy nie mogli sobie poradzić, a na podbitych terenach zbudowali swoje warownie i założyli osady. W 1308 roku zajęli Gdańsk i umocnili się na Pomorzu. Wielki mistrz zdecydował wówczas przenieść się z Wenecji do Malborka, czyniąc z zamku nad Nogatem swą główną siedzibę.
Polscy władcy nie pogodzili się z utratą Pomorza Gdańskiego. Gdy krzyżacka ekspansja zagroziła bytowi Wielkiego Księstwa Litewskiego, Polacy i Litwini, mając wspólnego wroga zawarli w Krewie unię (1385). Litwa przyjęła chrzest, ale z rąk polskiego duchowieństwa. Nie było już pogan do nawracania, więc papież cofnął w 1404 roku zakonowi prawo wykonywania misji. Między kondominium polsko- litewskim i Prusami zakonnymi rozgorzała wojna, która znalazła finał w jednej z największych bitew średniowiecza – pod Grunwaldem. 15 lipca 1410 r. Krzyżacy ponieśli druzgocącą klęskę,jednak zawarty w 1411 r. w Toruniu pokój był dla zakonu korzystny, choć musieli zapłacić wysoką kontrybucję. Obywatele Prus zbuntowali się przeciw dodatkowym podatkom i założyli Związek Pruski (1440) — konfederację szlachty i miast. Powstanie w 1454 r. przeciw zakonowi znalazło oparcie w Rzeczypospolitej. Rozgorzała wojna polsko- krzyżacka, a pokój, który ją zakończył w1466 roku, oznaczał dla zakonu utratę terytoriów nad Wisłą, w tym Malborka. Wielki Mistrz musiał się wynieść do Królewca.

W 1454 r. warownię bezskutecznie oblegały przez sześć miesięcy wojska Związku Pruskiego. Dopiero 6 czerwca 1457 r. zdobyły ją wojska króla Kazimierza IV Jagiellończyka. Pomogły… pieniądze. W zamian za zaległy żołd w wysokości 190 tys., florenów, czeski dowódca wojsk zaciężnych Oldrzych Czerwonka poddał zamek bez walki. W wyniku postanowień drugiego pokoju toruńskiego z 1466 r. Malbork został przyłączony do Rzeczypospolitej i odtąd, aż do o rozbioru Polski w 1722 r., zamek pozostawał rezydencją królów polskich i siedzibą starostów królewskich.

Siedziba Wielkiego Mistrza
Zbudowany nad Nogatem w 1247 r: dom konwentualny od 1276 r. dostosowywano do pełnienia ważniejszych funkcji. Gdy Siegfried von Feutchtwangen przybył 14 września 1309 r. do Malborka, stał tu już zamek Wysoki otoczony głęboką fosą i pierścieniem murów. Czteroskrzydłowa warownia pełniła funkcje centrum władzy i klasztoru, mieszcząc refektarz, kapitularz, skarbiec. Kaplica NMP, rozbudowana o prezbiterium (1344), stała się główną świątynią. Wzmocniony w latach 1334-1354 kompleks utworzył powielany później w tej części Europy wzorzec regularnej twierdzy. Na koniec wzniesiono na terenie dawnego podzamcza pałac Wielkiego Mistrza, który wraz z infirmerią oraz pomieszczeniami mieszkalnymi dla gości otaczały oddzielne fortyfikacje, tzw. zamek Średni. Zamek Niski na przedzamczu był rozbudowywany jeszcze w 1. połowie XV w. kompleksem gospodarczym, z browarem, ludwisarnią, spichlerzem nad brzegiem Nogatu. Stała tu zbrojownia i kaplica św. Wawrzyńca dla służby zamkowej. Mury zamku Niskiego były włączone w system obronny miasta Malborka. Trzy zamki pełniły funkcję reprezentacyjną, stanowiska dowodzenia w krzyżackich podbojach i ośrodka administracyjnego państwa. Były też same w sobie wzorowo zarządzanym niezależnym organizmem gospodarczym.

Ten największy ceglany zespół warowny świata, malowniczo piętrzący się na wzgórzu nad Nogatem, to najważniejszy świadek rozwoju państwa zakonnego, a potem jego upadku.